Angsten overwinnen met je ogen: EMDR

Angsten kunnen op allerlei manieren ontstaan. Een paniekaanval kan zonder duidelijke reden opkomen. Als je een spinnenfobie hebt schrik je je rot van een klein spinnetje. Je kunt ook angstig worden doordat je herinnert wordt aan een vervelende gebeurtenis. Kan je een helder beeld oproepen waarvan je angstig wordt, dan kun je je angsten overwinnen met je ogen. Deze vorm van therapie is EMDR.

EMD… wat?

EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Deze therapie kan je helpen om nare gebeurtenissen te verwerken. Iedereen maakt vervelende dingen mee, bijvoorbeeld als je een ongeluk hebt gehad, een dierbare bent verloren en lange tijd bent gepest. Maar als het goed is wordt je leven hier niet extreem door beïnvloed. Door erover te praten, je gedachten op een rijtje te zetten en naarmate de tijd verstrijkt kan je de ervaring verwerken. Echter is dit niet altijd het geval. Misschien heb je nog wel eens nachtmerries over het verleden of ben je faalangstig geworden als je iets nieuws gaat doen. Of ben je onbewust een stuk somberder geworden. Heb je het idee dat de gebeurtenis je dagelijks leven nog steeds beïnvloedt, dan kan het verstandig zijn deze toch weer aan te gaan, om het te kunnen verwerken.

Emoties verminderen

Het voornaamste doel van EMDR is het verzwakken (in het Engels: desensitization) van de emoties die een herinnering bij je oproept. Natuurlijk kun je niet volledig vergeten wat er is gebeurd maar dat hoeft ook niet. Het gaat erom dat je minder angstig wordt op het moment dát je eraan denkt. Dat je bijvoorbeeld zonder angsten door het donker durft te fietsen, ook al ben je vroeger aangevallen. Of dat je alleen een gezonde spanning overhoudt voor een tentamen, ook al ben je drie keer gezakt voor je eindexamen.

Je werkgeheugen laten overwerken

Hoe werkt het nou precies? Zoals je waarschijnlijk al had geraden, maakt EMDR gebruik van je oogbewegingen. Tijdens de behandeling volg je namelijk met je ogen de vingers van de therapeut, die zijn/haar vingers voor je hoofd langs beweegt. Deze oogbewegingen kosten je hersenen redelijk wat concentratie. Je werkgeheugen wordt dus flink aan het werk gezet. Tegelijkertijd vraagt de therapeut je te denken aan het nare beeld uit je herinnering. Hierdoor raakt je werkgeheugen overwerkt. Je kunt niet tegelijkertijd heel intensief aan het beeld denken én de vingers blijven volgen. Door deze ‘kortsluiting’ worden de emoties die je voelt steeds iets minder heftig. Het kan ook dat je gedachten afdwalen naar een ander deel van de herinnering. Je begint bijvoorbeeld bij het beeld dat er een groepje mannen op het fietspad stond, en daarna denk je aan het moment dat je van je fiets gesleurd werd. Dit is niet erg, de volgende set ga je dan gewoon verder met het tweede beeld.

De behandeling werkt trouwens niet altijd via je ogen. Voor sommige mensen is het lastig zich te focussen op de bewegingen van de therapeut. Dan kan er ook gekozen worden voor een behandeling via geluid. Je krijgt dan een koptelefoon op waarbij om-en-om klikjes links en rechts te horen zijn. Ook hierbij is het de bedoeling te focussen op waar de klikjes vandaan komen, terwijl je tegelijk aan de nare ervaring terugdenkt.

Positieve gedachten over jezelf

Tijdens de sessies gaat het niet alleen om het beeld van de herinnering dat minder intensief wordt. Ook de gedachten die je over jezelf hebt spelen een belangrijke rol. Vaak gaan de nare ervaringen namelijk gepaard met negatieve gedachten. Bijvoorbeeld ‘Ik heb niet genoeg mijn best gedaan om hem te helpen’ of ‘Ik had meer voor mezelf op moeten komen’. Als je samen met de therapeut het beeld dat jullie aan gaan pakken hebt bepaald volgt er dan ook altijd de vraag: ‘Wat denk je over jezelf in dit beeld?’ Dit is de negatieve cognitie. Gedurende de behandeling is het doel om dit te veranderen in wat je zou willen denken over jezelf in het beeld, de positieve cognitie. Bijvoorbeeld ‘Ik heb gedaan wat ik kon op dat moment’. Doordat de negatieve emoties steeds kleiner worden, komt er meer ruimte in je hoofd voor deze positieve gedachten.

Hoe werkt het dan precies?

EMDR is in 1989 voor het eerst beschreven in de literatuur door Francine Shapiro. Inmiddels zijn er vele vervolgonderzoeken gedaan waaruit blijkt dat EMDR werkt. Het is zelfs de eerste keus behandeling voor posttraumatische stressstoornis geworden. Er zijn vaak maar een paar (5 tot 8) sessies nodig waarna mensen een stuk minder last hebben van hun angsten. Maar hoe het nu precies werkt in je hersenen, dat is niet helemaal duidelijk. Ik geef toe dat het een beetje als abracadabra klinkt. Je kijkt van links naar rechts en daardoor kun je heftige trauma’s of jarenlange pestervaringen verwerken?! Maar van collega’s heb ik veel positieve verhalen gehoord. Daarbij werkt het ook nog eens ontzettend snel. En is het resultaat eigenlijk niet het belangrijkste?

Op mijn werk ben ik betrokken bij een onderzoek naar EMDR bij de behandeling van een negatief zelfbeeld. Het gaat hierbij om mensen die met hun verstand wel weten dat ze er mogen zijn, maar toch negatieve gevoelens over zichzelf houden. We hopen dat EMDR kan helpen om ook dit gevoel positiever te laten zijn.

Kinderen

Ook bij kinderen, vanaf 8 jaar,  wordt een EMDR behandeling regelmatig gedaan. Ik denk dat het voor hen extra fijn is om op deze manier van nare ervaringen af te komen, omdat het soms moeilijk kan zijn hun gedachten precies onder woorden te brengen.

In deze video zie je de verhalen van vier mensen die EMDR behandeling hebben gevolgd, en zie je hoe de sessie waarbij gebruik wordt gemaakt van klikjes eruit ziet:

Ik vind het een hele bijzondere behandelmethode en ik hoop dat er nog veel meer mensen mee geholpen kunnen worden!

Bron afbeeldingen: 1, 2, 3.

Misschien vind je dit ook leuk

3 reacties

  1. Ik heb deze behandelmethode ‘aangeboden’ gekregen, maar vond het zelf nogal een eng idee. Iets wat ik moeilijk uit te leggen vond. Wat mij werd verteld was dat de herinneringen aan een bepaalde gebeurtenis als ‘minder erg’ zouden worden ervaren en dat was iets wat ik totaal niet wilde, hoe gek ook.

    1. Hmm, misschien klinkt ‘minder erg’ te hard, alsof ze niet meer belangrijk zijn? Je herinneringen blijven natuurlijk altijd bij je, maar als de EMDR goed werkt zou de emotionele kant minder heftig moeten worden… Dat lijkt me uiteindelijk wel fijn? 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.