Basisprincipes van het leren

Vandaag wil ik jullie graag iets vertellen over twee basisbegrippen in de psychologie. Vanaf onze geboorte leren we. We leren bijvoorbeeld welk eten we lekker vinden en hoe we met andere mensen om moeten gaan. Eigenlijk is alles wat we onszelf aanleren op twee basisprincipes terug te voeren: Klassieke en operante conditionering.

Klassieke conditionering

Bij klassieke conditionering leer je onbewust. Je denkt niet na over wat je doet, maar leert onbewuste reflexen aan. Het eerste experiment waarmee dit mechanisme is vastgesteld, is met de hond van Pavlov.

Bron
  • De eerste stap is de ongeconditioneerde stimulus. Dit is een voorwerp of geluid wat uit zichzelf al een bepaalde reactie oproept. Bij de hond was dit eten. Als Pavlov hem een stuk vlees voorhield, begon hij meteen speeksel aan te maken. Dit aanmaken van het speeksel is de ongeconditioneerde respons, omdat dit dus uit zichzelf al aanwezig is.
  • De tweede stap is het toevoegen van een geconditioneerde stimulus. Dit is bijvoorbeeld een voorbeeld of geluid dat van zichzelf geen vaste reactie oproept. Bij de hond was dit het luiden van een bel. Als je gewoon een bel laat horen, gaat een hond niet zomaar speeksel aanmaken. Maar als Pavlov de bel en het stuk vlees tegelijk liet zien, ging de hond meteen weer kwijlen.
  • Toen hij dit een paar keer had gedaan, ging de hond zelfs al kwijlen bij het geluid van de bel. Ook als er nog helemaal geen voedsel in de buurt was. Hij had dus geleerd dat het luiden van de bel eten betekende. Dit noem je de geconditioneerde respons.

In dit experiment is een hond gebruikt, maar het mechanisme werkt hetzelfde bij mensen. Bijvoorbeeld als je naar de tandarts gaat. De allereerste keer is hier niks engs aan. Tot hij een keer gaat boren als je een gaatje hebt en dit pijn doet. De volgende keer als hij met een boor aankomt, lopen de rillingen al over je rug. Of als je ’s avonds voor de televisie zit, krijg je meteen trek in een zak chips. Niet omdat je honger hebt, maar omdat je dit gewoon vaak tegelijk hebt gedaan.

Operante conditionering

Bij klassieke conditionering gaat het dus allemaal vanzelf, zonder dat je zelf een bewuste keuze maakt. Bij operante conditionering is dit wel het geval. Bij dit mechanisme leer je dat je iets moet doen omdat je daar een positieve beloning voor krijgt. Of andersom, dat je iets niet moet doen omdat dat negatieve gevolgen heeft.

Bron

Ook hier is het mechanisme het eerst onderzocht met dieren. Skinner ontwikkelde de ‘Skinner box’. In deze doos werd een rat gezet. In de doos zat een knopje. Als de rat daarop zou drukken, kwam er automatisch eten uit. Zodra de rat dit mechanisme doorhad, bleef hij op het knopje drukken. Hij had dit dus geleerd door de positieve beloning. Er zijn enorm veel variaties op dit experiment geweest, maar dit is in ieder geval de basis.

Er zijn een aantal soorten beloning en straf:

  • Positieve bekrachtiging: Het aanbieden van een positieve prikkel (dus bijvoorbeeld voedsel).
  • Negatieve bekrachtiging: Het wegblijven van een negatieve prikkel (bijvoorbeeld iets doen waardoor er geen stroomstootje komt).
  • Positieve straf: Het aanbieden van een negatieve prikkel (iets vervelends, bijvoorbeeld een hard geluid).
  • Negatieve straf: Het wegblijven van een positieve prikkel (bijvoorbeeld speelgoed afpakken).

Deze manier van leren wordt veel toegepast bij kleine kinderen. Als je iets goed doet krijg je een beloning, als je iets verkeerd doet krijg je straf. Maar ook bijvoorbeeld op sociaal gebied werkt het zo. Je maakt een grapje maar mensen lachen niet, dit is een negatieve straf. Volgende keer maak je misschien niet zo snel weer een grapje.

Dit mechanisme zorgt er ook voor dat mensen het liefste voor de directe beloning kiezen. Ook als de beloning op de lange termijn veel groter kan zijn. Bijvoorbeeld als je op de lange termijn wil afvallen, dan moet je op dit moment niet snoepen. Maar vaak kiezen mensen toch voor het lekkere eten nu in plaats van een mooi lichaam later. Maargoed, daar kan ik weer een heel nieuw artikel over schrijven.

Deze twee begrippen, klassieke en operante conditionering, vormen in ieder geval echt een basis van de psychologie. Ik hoop dat jullie het interessant vonden om hier wat over te lezen!

Misschien vind je dit ook leuk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.