Train je gehoor via het cocktail party effect

Stel, je bent op een drukbezocht feestje. De muziek staat aan, glazen rinkelen en mensen praten met elkaar. Je doet je uiterste best op je op je eigen gesprek te focussen en dat lukt aardig, totdat je ineens je eigen naam op de achtergrond hoort. Hoe kan het dat dit direct je aandacht trekt terwijl je er helemaal niet op lette? Dankzij het cocktail party effect!

Informatie kan op verschillende manieren via je zintuigen binnenkomen: Je ziet, hoort, voelt, ruikt of proeft het. Je brein heeft maar een beperkte capaciteit om informatie te verwerken: Als je hier geen (on)bewuste keuzes in zou maken zou je direct overprikkeld raken. Dit noemen we het gebruiken van selectieve aandacht.

Cocktail party problem

Het fenomeen werd als eerst onderzocht in 1953 door Colin Cherry. Hij onderzocht het cocktail party problem: Deelnemers aan zijn onderzoek moesten twee verschillende boodschappen onderscheiden die via één luidspreker te horen waren. Hij stelde vast dat mensen inderdaad in staat zijn aan slechts een deel van de informatie hun aandacht te schenken. De volgende stap in het onderzoek was: Wanneer maak je deze selectie? Hier zijn verschillende theorieën over ontstaan.

Het filter model

Allereerst vond onderzoeker Broadbent in 1958 bewijs voor het filter model. Hij stelde dat er meerdere stromen informatie (geluiden) binnenkomen. Doordat onze aandacht beperkt is zijn we gedwongen te kiezen waar we onze aandacht op wil richten (tekst of getallen bijvoorbeeld) maak je een soort filter, waardoor slechts een deel van de informatie in je werkgeheugen terecht komt. In je werkgeheugen word je je bewust van de informatie en krijgt het betekenis. Het model ziet er als volgt uit:

Broadbent’s model werd een tijdje gevolgd, maar het was niet volledig. Het verklaart namelijk niet waarom je ineens je naam hoort in een gesprek waar je niet op gefocust was.

Het demper model

Het duurde dan ook niet lang tot er een nieuw model werd ontwikkeld. In 1964 beschreef onderzoeker Treisman het demper model. In dit model wordt de aandacht niet gezien als een filter, maar meer als een demper. Je kunt het vergelijken met het terugdraaien van de volumeknop van de radio als je in gesprek bent. Als er op de achtergrond dan iets langskomt met een belangrijke betekenis komt het alsnog in je werkgeheugen terecht en kun je erop reageren. 

Het late selectie model

Een ander veelgebruikt model (het is immers moeilijk precies te weten wat er in je brein gebeurt) is het late selectie model van Deutsch en Deutsch (1963). Zij stellen dat er geen beperkte capaciteit is van de informatie die je in je werkgeheugen kan verwerken. Pas nadat je aan alles betekenis hebt gegeven bepaal je waar je op reageert (actie). 

Er zijn dus verschillende modellen die het effect proberen te verklaren. Wat in ieder geval duidelijk is, is dat het effect bestaat. Wat kunnen we daarmee?

Het trainen van je gehoor

Uit een recent onderzoek van de Harvard Medical School is een interessante conclusie gekomen: Je kunt je brein trainen om beter geluiden uit de ruis te kunnen herkennen.

Aan het onderzoek deden 24 ouderen (70+) mee die gemiddeld 7 jaar een gehoorapparaat hadden. Zij werden in twee groepen verdeeld en gingen 7 weken lang 3,5uur per week oefenen met een spel. Eén groep kreeg een spel om hun gehoor te trainen: Ze moesten steeds het verschil opmerken tussen daadwerkelijke en voorspelde geluiden. De andere groep ging oefenen met een placebo. De groep die met het ‘echte’ spel had geoefend konden daarna 25% meer woorden en getallenreeksen oppikken uit achtergrondgeluiden dan de andere groep!

Als zij stopten met oefenen van het spel namen de positieve effecten weer af. Het is dus belangrijk om je brein te blijven trainen, dan kan je je luistervaardigheid zeker blijven verbeteren en dit biedt veel mogelijkheden voor de toekomst.

Bronnen informatie: 1, 2, 3.
Bron afbeelding: 1.

 

Misschien vind je dit ook leuk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *