Je eigen droomwereld: Lucide dromen

Als je wakker word, weet je dan nog waar je over gedroomd hebt? Dat is vaak al moeilijk. Hoe bijzonder zou het zijn als je nog een stapje verder gaat en zelf je dromen kunt sturen? Dit noemen we ‘lucide dromen’. In dit artikel leg ik uit wat dit betekent, wat de voordelen en gevaren zijn en hoe je het zelf kunt proberen.

Wat is lucide dromen?

De term ‘lucide dromen’ is voor het eerst benoemd door de Nederlandse psychiater Frederik van Eeden in 1911. Tijdens een lucide droom ben je je ervan bewust dat je aan het dromen bent. Door dit te beseffen, breng je jezelf in een positie waarin je je droom kunt sturen. Je kunt bijvoorbeeld expres een bepaalde kant op lopen (of vliegen!), een nachtmerrie tot rust brengen of je onbewuste zelf een vraag stellen. Zo kun je er bijvoorbeeld achter komen waar je stress vandaan komt. Het concept was al bekend onder Boeddhistische monniken zo’n 1000 jaar geleden, maar het is zeker geen zweverig verschijnsel. Inmiddels hebben wetenschappers gemeten dat je hersenen tijdens een lucide droom zelfs actiever zijn dan wanneer je wakker bent. In 1975 ontdekte psycholoog Keith Hearne dat mensen via oogbewegingen met hem konden communiceren terwijl ze aan het dromen waren; een teken dat ze bij bewustzijn waren.

Deze video legt het nog eens uit:

Voor- en nadelen

Klinkt spannend, vind je niet? Door je dromen te sturen kun je je nachten een stuk interessanter en leuker maken. Echter blijft het niet bij de nacht. Slaap is zo’n belangrijk onderdeel van je dagelijks leven, dat de lucide dromen ook invloed hebben wanneer je wakker bent. Wetenschappelijk onderzoek heeft onder andere deze voordelen ontdekt:

  • Mensen die regelmatig lucide dromen kunnen problemen in het dagelijks leven beter oplossen. Om te kunnen beseffen dat je aan het dromen bent, moet je namelijk in korte tijd de situatie inschatten. Door in te zien dat de situatie niet klopt in het echte leven, voel je dat je droomt en kom je in een lucide droom terecht. Dit scherpe inzicht helpt ook om alledaagse problemen sneller te kunnen oplossen. Onderzoekers van de Britse Lincoln universiteit lieten 68 deelnemers tussen de 18 en 25 jaar 30 vragen beantwoorden, waarin gezocht werd naar een woord dat verschillende begrippen met elkaar linkte. Dit is een manier om inzicht te meten. Deelnemers die frequent lucide dromen ervoeren losten 25% meer van de problemen op.
  • Er is een link gevonden tussen dromen en psychoses. Een deel van de wetenschappers zien dromen als een manier om te verwerken wat je hebt geleerd, maar er is ook een evolutionaire theorie dat een droom ons voorbereid op mogelijke bedreigingen. Als deze ‘voorbereidingen’ doorgaan terwijl je wakker bent kan dit leiden tot paranoïde gedachten of hallucinaties (passend bij een psychose). Het trainen van mensen in lucide dromen zou hierbij een oplossing kunnen zijn. Door bewust te worden tijdens een nachtmerrie kun je kiezen om wakker te worden. Mogelijk zou ‘droomtherapie’ er ook bij kunnen helpen bewust te worden van een psychose (‘Hé, het klopt niet wat ik zie of voel’) en de psychose te stoppen.

Toch zitten er ook nadelen aan het hebben van lucide dromen. Het kost veel energie en er zijn veel verhalen op internet te vinden van mensen die er na een tijd mee zijn gestopt omdat ze het te overweldigend vonden.

  • Het belangrijkste gevaar is de ‘false awakening’, waarbij je soms meerdere keren achter elkaar het idee hebt dat je wakker bent geworden maar in werkelijkheid nog steeds aan het dromen bent. Dit kan erg beangstigend worden: Je voelt je gevangen in je droom en kunt een hele realistische nachtmerrie ervaren in je eigen slaapkamer. Dit kan net zoveel effect op je lichaam hebben als stress in je wakkere leven.
  • Ook depersonalisatie komt vaker voor bij mensen die regelmatig lucide dromen. Je weet niet meer zeker of je iets hebt meegemaakt in een droom of overdag, en je voelt je niet meer helemaal jezelf. Je reageert anders dan normaal omdat het niet ‘echt’ voelt.
  • Heb je wel eens een hele heldere droom gehad waar je de volgende dag nog over nadenkt? Dan kan je je voorstellen dat het vermoeiend wordt als je dit elke dag hebt, soms meerdere dromen per nacht. Zeker als je niet lekker in je vel zit en negatieve dromen hebt.

Zelf proberen?

Zoals met zoveel dingen kan het niet veel kwaad om lucide te dromen; zolang je het met mate doet. Onderzoekers van de Universiteit van Adelaide hebben verschillende technieken onderzocht om lucide dromen te krijgen:

  • Realiteitstesten. Door meerdere keren per dag te checken of je omgeving echt is, leer je om snel te ontdekken of je droomt of niet. Bijvoorbeeld door op je horloge te kijken of jezelf te knijpen.
  • Door ’s nachts na 5 uur slaap wakker te worden en dan snel weer wakker te worden, kom je in REM-slaap terecht waarin meer dromen voorkomen.
  • ‘MILD’ (geheugensteuntje om lucide dromen te starten): Als iemand na 5 uur slaap wakker werd, zei hij tegen zichzelf ‘de volgende keer dat ik droom, ben ik me er bewust van’. Wat ook werkt is jezelf voor te stellen in een lucide droom. Doordat je een intentie vormt is de kans groot dat je deze gaat uitvoeren.

17% van de deelnemers aan het onderzoek die alledrie de technieken combineerden ervoeren in een week tijd een lucide droom. Dat was significant meer dan wanneer ze de technieken niet gebruikten. Deelnemers die binnen 5 minuten in slaap vielen nadat ze het geheugensteuntje hadden gebruikt kregen zelfs in 46% van de gevallen een lucide droom.

Ik vind het zelf toch nog best wel spannend, maar ben ook nieuwsgierig wat voor lucide dromen ik zou kunnen hebben. Hebben jullie hier ervaringen mee? Dan lijkt het me heel interessant om deze terug te zien in een reactie! 

Bronnen informatie: 1, 2, 3, 4.
Bronnen afbeeldingen: 1, 2.

Misschien vind je dit ook leuk

2 reacties

    1. Door tijdens je droom de realiteit te checken (dus bijvoorbeeld op je horloge proberen te kijken). Door te oefenen met de 3 technieken die ik onderaan bespreek zou dat makkelijker moeten worden!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *