Wat maakt je smartphone zo verslavend?

 

Twintig jaar geleden was het nog ondenkbaar, maar tegenwoordig heeft het internet een grote rol in ons dagelijks leven gekregen. We zijn continu met elkaar verbonden via onze smartphone en computer. Kinderen groeien op met een tablet in plaats van een blokkendoos. Deze ontwikkeling heeft ons leven aan de ene kant makkelijker gemaakt, aan de andere kant zijn er ook nadelen. Uit onderzoeken is gebleken dat alleen al het aanwezig zijn van je smartphone je concentratie vermindert. Soms neemt je smartphone zoveel tijd in, dat je niet genoeg aandacht besteedt aan de activiteiten waar je echt gelukkig van wordt. Dit probleem is zeker niet alleen op te lossen met wilskracht. Wat maakt je smartphone zo verslavend?

Je hersenen vragen om dopamine

Het ontwikkelen van een verslaving gebeurt in je hersenen. Bij elke prettige ervaring komt er dopamine vrij in je brein. Dit is een stofje waardoor je je gelukkig voelt en het kan op allerlei manieren aangewakkerd worden. Vervolgens wil je je natuurlijk gelukkig blijven voelen, zo wordt het gedrag in stand gehouden. Bij verslavingen denk je misschien in eerste instantie aan alcohol of drugs, maar het effect in je brein kan net zo sterk zijn bij het eten van snoep of het ontvangen van een Facebook ‘like’.

In deze video leg ik uit hoe een verslaving werkt:

Makkelijk begin en onberekenbare uitkomsten

Het verleidelijke van internet en smartphone gebruik is dat je er makkelijk mee begint en nooit kan voorspellen wat er gebeurt. In een paar klikken heb je een Instagram account aangemaakt en je eerste foto gedeeld, maar hoeveel ‘likes’ zul je krijgen? Op welke foto wordt veel gereageerd en welke wordt snel vergeten? Wanneer zijn er nieuwe berichten van anderen? Daar valt geen peil op te trekken.

Je kunt dit vergelijken met het gokken bij een fruitautomaat. Er is veel onderzoek gedaan naar wat deze automaten zo verslavend maakt. Allereerst is de stap om te gaan spelen heel klein, je hoeft maar een klein bedrag in te leggen. Vervolgens heb je vaak het gevoel dat je ‘bijna’ hebt gewonnen, bijvoorbeeld omdat 2 van de 3 plaatjes hetzelfde zijn. Terwijl dit in principe net zo’n sterk verlies is als wanneer alle plaatjes verschillend waren.

Daarnaast is uit onderzoek gebleken dat het onberekenbare karakter van spelletjes ervoor zorgt dat mensen er langer mee doorgaan. Niet alleen de winst geeft een dopamine shot (met bijbehorend goed gevoel) aan je hersenen, maar ook de spanning en verwachtingen. Mensen blijven langer doorspelen als ze niet weten wanneer ze gaan winnen, dan wanneer ze van tevoren weten dat ze elke 10e keer prijs hebben. Ook dit kunnen we vergelijken met het gebruik van je smartphone: Je bent geneigd vaker je e-mail te checken omdat je niet weet wanneer er een (belangrijk) bericht binnenkomt.

Niet alleen sociale media slurpen veel van onze tijd op, ook spelletjes kunnen erg verslavend zijn. Dit komt doordat veel spelletjes zich aanpassen aan jouw niveau. Je begint makkelijk, zoals bij Tetris of Nintendo’s Mario. Zodra je beter wordt ga je naar het volgende level en wordt het spel weer wat moeilijker. Op deze manier blijf je altijd in de perfecte balans tussen uitdaging en verveling en is het lastig het spel weg te leggen om te gaan slapen bijvoorbeeld.

Het sociale aspect

Apps en websites zijn ontworpen zodat we er zoveel mogelijk tijd aan besteden. Er is altijd iets nieuws te bekijken op Facebook of Instagram. En wist je dat Steve Jobs zijn eigen kinderen geen iPad gaf, omdat hij niet wilde dat ze er teveel op zouden zitten?

Naast deze techniek speelt ook het sociale aspect een belangrijke rol. Als je eenmaal bekend staat om je snelle reacties op e-mail of Whatsapp, wordt het ook van je verwacht. Schaamte ligt op de loer als je een foto online zet waar weinig ‘likes’ op komen, alsof je een verjaardagsfeestje geeft waar niemand komt. Doordat alles openbaar is willen we het steeds meer en beter doen.

Bij online games, zoals het beruchte World of Warcraft, is sociaal contact een belangrijk onderdeel van het spel. Samen met je vrienden start je nieuwe avonturen. Maar wat nou als je vrienden in Azië of Amerika wonen en zij verder spelen terwijl jij ligt te slapen? Dan mis je een hoop spannende avonturen en is het moeilijk naast je neer te leggen dat de online wereld gewoon verder gaat zonder jou.

Wat kan je ertegen doen?

Als iemand verslaafd is aan alcohol is het het beste om helemaal niet meer in de verleiding te komen en er volledig mee te stoppen. Bij het overmatig gebruiken van internet ligt dit anders, je kunt er namelijk niet helemaal omheen. Wel kun je je gedrag veranderen als je je (of je omgeving) zorgen maakt.

  • Allereerst is het belangrijk voor jezelf na te gaan welke functie je smartphone (of computer) voor je heeft. Wat levert het je op? Voor sommige mensen is het bijvoorbeeld makkelijker sociale contacten aan te gaan via internet. Het kan ook een vorm van ontspanning zijn of een afleiding van negatieve gedachten. Als je weet welke behoefte bij jou voorop staat, kun je daar alternatieven voor gaan zoeken.
  • Vervolgens kun je je oude gewoonten proberen te doorbreken. Vervang het gebruik van je smartphone voor iets anders, afleiding werkt namelijk een stuk beter dan continu denken aan wat je niet mag doen. Ga bijvoorbeeld ’s avonds sporten om te ontspannen van je werkdag, zodat je niet de hele avond op internet kunt ronddwalen. Lunch met anderen samen in plaats van je social media te bekijken. Ben je vaak afgeleid door je telefoon tijdens het werk, dan is het verstandig om hem buiten handbereik te leggen en een timer te zetten hoe lang je je wil concentreren op je taak.
  • Vermijd de technische slimmigheidjes. Zet autoplay op Youtube uit, zodat je niet van de ene in de andere video rolt. Kijk 5 minuten van de volgende aflevering van je serie op Netflix, zodat je kunt zien hoe de cliffhanger afloopt maar er vervolgens niet teveel in wordt gezogen. Zet notificaties van nieuwe berichten uit en begin niet aan verslavende spelletjes zoals CandyCrush.

Heb je zelf het idee dat je teveel tijd op internet doorbrengt? Deze test geeft je aan de hand van 20 vragen advies of je je gebruik inderdaad zou moeten verminderen.

Ik heb dit artikel geschreven naar aanleiding van het boek Irresistible (in het Nederlands: Super Verslavend) van Adam Alter. Dit boek legt aan de hand van wetenschappelijk bewijs uit waarom we niet kunnen stoppen met klikken op onze smartphone en computer. Door het boek via deze link te kopen ontvang ik een kleine commissie.

Bronnen afbeeldingen: 1, 2, 3.

Misschien vind je dit ook leuk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *