Wat is een déjà vu?

Het is een gek gevoel dat je vast wel eens hebt meegemaakt. Je bent ergens voor het eerst, maar hebt toch het idee dat je deze plek al eerder hebt gezien. Of het voelt alsof je hetzelfde gesprek al vaker hebt gevoerd. In dit artikel leg ik uit hoe je hersenen dit gevoel, een déjà vu, veroorzaken.

Je weet wat er gaat gebeuren

Wat is nu precies een déjà vu? De term is voor het eerst (in 1876!) genoemd door de Franse onderzoeker Emile Boirac. Letterlijk vertaald betekent het ‘al gezien’, je hebt dus het gevoel dat je een bepaalde situatie al eerder gezien hebt. Dit gevoel houdt zo’n 10 tot 30 seconden aan. Het gaat er hierbij niet om dat je de toekomst kan voorspellen. De nadruk ligt echt op dít moment, dat precies zo verloopt als je je herinnert. Ik heb zelf wel eens het idee gehad dat ik iets eerder had gezien in een droom. Op die momenten baal ik dat ik geen droom-dagboek bijhoud, haha.

Waar ontstaat een déjà vu?

Emile Boirac noemde de term déjà vu als eerste, maar had er geen verklaring voor. De eerste die zich hieraan waagde was Sigmund Freud. Hij verklaarde de déjà vu als een verdrongen herinnering of onderdrukt verlangen. Tot in de 20e eeuw namen onderzoekers zijn verklaring over.

Ondertussen is de wetenschap (gelukkig) een stapje verder. Echter blijft déjà vu een lastig onderwerp om te onderzoeken, omdat het meestal zo kort en onverwacht optreed (bij gezonde mensen). Mensen met epilepsie kunnen een heel sterk déjà vu-gevoel ervaren vlak voor ze een aanval krijgen.

Hoewel het lastig is de déjà vu te onderzoeken, weten we wel steeds meer over de hersenen. Zo weten we dat vooral de hippocampus is betrokken bij het verwerken van herinneringen. John Gabrieli ontdekte in 1997 dat de hippocampus er daarnaast ook voor zorgt dat we onderscheid kunnen maken tussen bekende en nieuwe herinneringen. Maar wat gebeurt er nu precies in die hippocampus?

Verschillende theorieën

Hier zijn meerdere theorieën over. Dr. Alan Brown denkt dat het vooral komt door afleiding en verdeelde aandacht. Als je afgeleid bent, neem je je omgeving slechts onbewust waar. Bijvoorbeeld als je aan het bellen bent. Op het moment dat je er dan wel je volledige aandacht op richt ervaar je het déjà vu-gevoel.

Een andere theorie is die van de Nederlander Herman Sno. Hij noemt dit de ‘hologram theorie’, waarin hij uitlegt dat we een beeld kunnen vormen op basis van één fragment. Als je dus bijvoorbeeld iets ruikt, kan je daardoor een eerdere situatie voor je zien. Onbewust leggen je hersenen hier verbanden, waardoor jij het gevoel krijgt dat je deze situatie al eerder meegemaakt hebt.

Ook kan de déjà vu worden verklaard door een vertraagde verwerking in je hersenen. De situatie waarin je je bevindt wordt verwerkt in de linker temporaalkwab, maar deze informatie komt via twee wegen je hersenen binnen. Als hier een vertraging in zit komen de twee signalen niet tegelijk binnen… En krijg je een seintje dat je hier al een eerdere herinnering over hebt (ook al scheelt dit dus eigenlijk maar een fractie van een seconde). Het gaat hierbij niet alleen om het signaal vanuit je ogen, blinde mensen kunnen namelijk ook een déjà vu ervaren. Bij hen ontstaat dit door geuren, geluiden of gevoelens.

Geloof jij het?

Het is dus lastig een duidelijke uitleg te geven over het ontstaan van een déjà vu. De wetenschap is er nog niet helemaal uit. Daarnaast zijn er ook verklaringen van buiten de wetenschap. Zoals ik in het begin al zei, kun je ook het gevoel hebben iets al eerder meegemaakt te hebben in je droom. Wie zal het zeggen? In welke theorie geloof jij het meest?

Bron afbeeldingen: 1, 2, 3.

Misschien vind je dit ook leuk

2 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.