Wat is het placebo effect?

Voordat een nieuw medicijn op de markt komt wordt er jarenlang onderzoek naar gedaan. Verschillende werkzame stoffen worden met elkaar gecombineerd zodat het middel zo goed mogelijk werkt. Toch zijn het niet alleen de werkzame stoffen die ervoor zorgen dat je je beter voelt, nadat je een pil hebt geslikt. Dit hele proces doet namelijk zoveel met je brein dat er een grote kans is dat je je sowieso beter gaat voelen. Dit noemen we het placebo effect.

Wat is het placebo effect?

De naam ‘placebo’ komt uit het Latijn en betekent ‘ik zal behagen’. Er is gekozen voor deze naam omdat het (‘genees’)middel je meestal beter laat voelen. Het is echter niet duidelijk hoe het precies komt dat je je beter voelt na een placebo, er zitten namelijk geen werkzame stoffen in.

Omdat er geen werkzame stof in de placebo zit, raak je er niet van genezen als je ernstig ziek bent. Waar het middel wél echt effect op heeft is op verschillende symptomen die beïnvloedbaar zijn door je hersenen. Er zijn bijvoorbeeld verschillen gemeten op:

  • Depressie
  • Pijn
  • Slaapproblemen
  • Prikkelbare darmsyndroom
  • Menopauze

Meestal zijn deze effecten positief (je verwacht beter te gaan slapen en valt dan ook eerder in slaap) maar het effect kan ook andersom werken. Als de arts deelnemers had verteld dat hetzelfde ‘medicijn’ je een onrustig gevoel zou geven, werd daadwerkelijk een stijging in bloeddruk en hartslag gemeten.

Mensen die bang zijn om bijwerkingen (zoals hoofdpijn en misselijkheid) te krijgen van een medicijn ervaren deze vaak ook eerder. Andersom: Wanneer je een pijnstiller krijgt verwacht je dat de pijn zal afnemen. Dit noemen we een ‘self fulfilling prophecy’: Je verwachting zelf zorgt ervoor dat de verwachting uitkomt. Ook deze voorbeelden passen binnen het placebo effect.

Een groot misverstand over het placebo effect is dat het helemaal nergens op gebaseerd is. Je hersenen maken wel degelijk meer endorfine en dopamine aan als je een placebo slikt: Twee stofjes waardoor je je beter voelt. Hierdoor heeft het middel echt effect op je lichaam, maar wel op een andere manier dan bij een echt medicijn. Deze pakt direct de ziekteverwekkers aan en door dit effect merkt je brein dat het beter gaat.

Tijdens wetenschappelijk onderzoek

Het placebo effect vormt een belangrijk onderdeel van wetenschappelijk onderzoek. Het wordt vooral gebruikt om de werking van medicijnen te testen, maar ook psychologische behandelingen kunnen op deze manier worden vergeleken.

Tijdens een wetenschappelijk experiment worden de deelnemers altijd in verschillende groepen verdeeld. Er wordt geprobeerd de omstandigheden voor elke deelnemer precies hetzelfde te houden… Behalve het ene punt waar het onderzoek om draait. Vaak is de verdeling als volgt: Groep 1 krijgt het echte medicijn, groep 2 de placebo en groep 3 krijgt niks. Door de resultaten van deze groepen te vergelijken kun je goed zien wat het effect van het medicijn (of de psychologische behandeling) is. Meestal geeft de placebo al een beetje effect en alleen als het medicijn significant meer effecten toont dan de placebo kun je concluderen dat het echt werkt.

Je beter voelen in je dagelijks leven

Het loont dus om je hersenen een beetje voor de gek te houden! Tijdens een wetenschappelijk onderzoek gebeurt dit door middel van aandacht van een dokter (vooral als die een witte jas aan heeft) en het ritueel van het nemen van een medicijn.

Ook in het echte leven kun je dit toepassen. Door bewust bezig te zijn met goed voor jezelf zorgen – sporten, gezond eten, mediteren etc. – stuur je je hersenen een positief signaal: Het gaat goed met mij!

Als je echt ziek bent zal je helaas nog steeds naar de dokter moeten gaan, maar voor alledaagse baal-momentjes een prima oplossing.

Bronnen informatie: 1, 2.

Bronnen afbeeldingen: 1, 2.

Misschien vind je dit ook leuk

1 reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *